H γυροειδής αλωπεκία είναι μια διαδεδομένη αυτοάνοση νόσος του δέρματος,  που εκδηλώνεται κυρίως με την ξαφνική εμφάνιση εντοπισμένων, στρογγυλών ή ωοειδών κηλίδων τριχόπτωσης στο τριχωτό της κεφαλής,  ποικίλης διαμέτρου ή σε άλλες τριχωτές

περιοχές του ανθρωπίνου σώματος και σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σε ολική αλωπεκία  και γενικευμένη αλωπεκία[1].

Η γυροειδής αλωπεκία επηρεάζει το 0,5%-2% του γενικού πληθυσμού παγκοσμίως και η  νόσος εκδηλώνεται όλο και πιο συχνά στις νεαρότερες ηλικίες[2].

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός Ερευνητής, Συγγραφέας. Κόρινθος www.pharmagel.gr www.gelis.gr pharmage2@gmail.com ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ: Συμπληρωματική Ιατρική, Κλινική Φαρμακολογία, Ιατρική Διατροφολογία, Προληπτική Ιατρική

Αικατερίνη Γκέλη  Ιατρός,  Ακτινοδιαγνώστρια  με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην Ιατρική Διατροφολογία, Ακτινοδιαγνωστική και  Υπερηχογραφική Διαγνωστική Περιβαλλοντική Ιατρική,  Συμπληρωματική Ιατρική Διεύθυνση Ιατρείου: Παπαληγούρα 16, Άσσος  Κορινθίας, Τηλ. 2741087758, 6944644820  email:kgkeli@hotmail.com

Αποτέλεσμα των εκδηλώσεων  της γυροειδούς αλωπεκίας είναι η δημιουργία έντονων ψυχολογικών προβλημάτων, όπως το άγχος, η κατάθλιψη, κοινωνική απομόνωση ή απόσυρση, φόβος ότι οι άλλοι μπορεί να ανακαλύψουν ότι δεν έχουν μαλλιά ή φορούν περούκα, αμηχανία, θυμό, συναίσθημα ότι, οι ίδιοι οι άρρωστοι ευθύνονται για την ασθένειά τους και ενοχές ότι η κατάστασή των πασχόντων  επηρεάζει αγαπημένα τους πρόσωπα[3].

Επίσης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πρόκλησης διαταραχών του θυρεοειδούς[4],  αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος[5]  και επιπλοκών όπως δερματικές λοιμώξεις[6].

H συγκεκριμένη αιτιολογία της γυροειδούς αλωπεκίας   δεν έχει ακόμη πλήρως διευκρινιστεί και σχετίζεται στενά με μια ποικιλία παραγόντων όπως γενετικοί παράγοντες, περιβαλλοντικοί παράγοντες και ψυχικό στρες[7].

 Έχει αποδειχτεί ότι η  κινάση της σερίνης θρεονίνης 1 [receptor-interacting serine threonine kinase 1 (RIPK1) που αλληλεπιδρά με τον υποδοχέα της εκφράζεται στους θύλακες των τριχών και ρυθμίζει τον βιολογικό κύκλο της τρίχας (RIPK1).

Έχει βρεθεί ότι η RIPK1 εμπλέκεται στην έναρξη της γυροειδούς αλωπεκίας  μέσω της ρύθμισης των ανοσοκυττάρων και οι αναστολείς της RIPK1 θα μπορούσαν να αποτρέψουν την εμφάνιση της νόσου[8].

Ο ρόλος των μικροθρεπτικών συστατικών στην πρόκληση γυροειδούς αλωπεκίας

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι μελετητές εστιάζουν την ερευνητική προσοχή τους  στον σημαντικό ρόλο των μικροθρεπτικών συστατικών στην εμφάνιση και ανάπτυξη της γυροειδούς αλωπεκίας, ερευνώντας τη σχέση της γυροειδούς αλωπεκίας με την βιταμίνη D3 και τον ψευδάργυρο.

΄Ετσι έχει καθιερωθεί να μετρώνται οι συγκεντρώσεις του ψευδαργυρου και της 25 υδροξυβιταμίνης D3 στον ορό μόλις εκδηλωθούν τα πρώτα σημεία της νόσου στο τριχωτό της κεφαλής ή άλλες περιοχές του δέρματος, που φέρουν τρίχες.

Οι μετρήσεις των επιπέδων της 25 υδροξυβιταμίνης D3, που είναι ένας από τους κύριους μεταβολίτες της βιταμίνης D3  και του  ψευδαργύρου στον ορό σε ασθενείς με γυροειδή αλωπεκία μπορεί να χρησιμεύσουν ως δείκτες για την αξιολόγηση του κινδύνου και της σοβαρότητας της νόσου, βοηθώντας στην έγκαιρη αναγνώριση και παρέμβαση. 

Ο ρόλος της βιταμίνης D3

Συμφωνα με την έρευνα του Wu R. και των συνεργατών του (2025)   τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D3 και ψευδάργυρου στον ορό μπορεί να είναι παράγοντες κινδύνου για εκδήλωση γυροειδούς αλωπεκίας,  κάτι που προσφέρει κάποια αναφορά για την συμπληρωματική θεραπεία της νόσου[9].

 Η βιταμίνη D3 επηρεάζει τον κύκλο ανάπτυξης του τριχοθυλακίου μέσω της δέσμευσής του στον υποδοχέα βιταμίνης D3. Ο υποδοχέας βιταμίνης D3 είναι κρίσιμος για την βιολογία του δέρματος, καθώς συμβάλλει στη ρύθμιση του πολλαπλασιασμού και της διαφοροποίησης των κερατινοκυττάρων, στη διατήρηση της ακεραιότητας του  δερματικού φραγμού, καθώς και τη διατήρηση της ομοιόστασης του «ανοσοποιητικού συστήματος του δέρματος».

Η έλλειψη ή η ανεπάρκεια της βιταμίνης D3 και οι μεταλλάξεις των υποδοχέων της βιταμίνης D3 είναι πιθανοί παράγοντες κινδύνου για ορισμένες δερματικές ασθένειες που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα[10].

Σε κάθε ασθενή με γυροειδή αλωπεκία επιβάλλεται να γίνονται συχνές μετρήσεις των επιπεδων της 25 υδροξυβιταμίνης D3, λαμβάνοντας υπ΄όψιν τα εξής:

Σύμφωνα με τις Κλινικές Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ενδοκρινολογικής Εταιρείας των ΗΠΑ: Έλλειψη βιταμίνης D3 υπάρχει, όταν τα επίπεδα της 25-υδροξυβιταμίνης D3 στον ορό < 20 ng/ml. 

Ανεπάρκεια βιταμίνης D3 υπάρχει, όταν τα επίπεδα της 25-υδροξυβιταμίνης D3 στον ορό είναι 21-29 ng/ml. 

Επάρκεια βιταμίνης D3 υπάρχει, όταν τα επίπεδα της 25-υδροξυβιταμίνης D3 στον ορό είναι 30-100 ng/ml[11]. Τα επιθυμητά επίπεδα βιταμίνης D3 είναι τα 60-80 ng/ml 25-υδροξυβιταμίνης D3

Η συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D3 (D3 Gkelin drops)  και ψευδάργυρου (Zincobell) μπορεί να συμβάλλει  πιθανόν στη  θεραπεία της γυροειδούς αλωπεκίας. Στον τομέα της δημόσιας υγείας, η προώθηση επαρκούς πρόσληψης βιταμίνης D3 και ψευδάργυρου μέσω της ευαισθητοποίησης και της εκπαίδευσης του κοινού  θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο εκδήλωσης γυροειδούς αλωπεκίας.

Αν τα επίπεδα της 25 υδροξυβιταμίνης D3 βρεθούν ελλιπή ή ανεπαρκή χορηγείται η πλέον ευαπορρόφητη μορφή φυσικής βιταμίνης D3 που φέρεται μέσα σε βιολογικό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο (D3 Gkelin drops).  Η δοσολογία καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό.

 Ο ρόλος του ψευδαργύρου

Ο ψευδάργυρος (Zn) είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο των τριχοθυλακίων και μπορεί να προκαλέσει διαφοροποίηση των λιποκυττάρων, υποδηλώνοντας ότι ο Zn μπορεί να λειτουργήσει ως ερέθισμα για την προώθηση της ανάπτυξης των τριχοθυλακίων στο μέλλον[12]. 

Ο ψευδάργυρος παίζει σημαντικό ρόλο στη διαίρεση των κυττάρων και στην ανάπτυξη των τριχοθυλακίων και επηρεάζει την ανάπτυξη και την αποκατάσταση της τρίχας. Η έλλειψη ψευδαργύρου μπορεί να οδηγήσει σε εξασθενημένη λειτουργία των τριχοθυλακίων, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αλωπεκία [12,13].

Ο Abdel Fattah και οι συνεργάτες (2016) αξιολόγησαν τα επίπεδα του ψευδαργύρου στον ορό  σε ασθενείς με νεοδιαγνωσθείσες και ανθεκτικές βλάβες της γυροειδούς αλωπεκίας, τα οποία συγκρίθηκαν με τα επίπεδα ψευδαργύρου σε υγιείς μάρτυρες της ίδιας ηλικίας και φύλου[18].

Αυτή η μελέτη  περιελάμβανε 100 άτομα: 50 ασθενείς με γυροειδή αλωπεκία, που  χωρίστηκαν σε δύο εξίσου κατανεμημένες υποομάδες (25 ασθενείς με πρόσφατη εμφάνιση γυροειδούς αλωπεκίας  [υποομάδα 1] και 25 ασθενείς με ανθεκτική γυροειδή αλωπεκία [υποομάδα 2]) και 50 υγιείς μάρτυρες ίδιας ηλικίας και φύλου.

Τα επίπεδα ψευδαργύρου στον ορό αξιολογήθηκαν σε όλα τα άτομα, που συμμετείχαν στην έρευνα. Έγινε  σύγκριση των μέσων επιπέδων του ψευδαργύρου στον ορό μεταξύ όλων των ασθενών και των μαρτύρων, μεταξύ των υποομάδων ασθενών καθώς και μεταξύ της υποομάδας των ασθενών  και των μαρτύρων.

Πραγματοποιήθηκαν επίσης σε όλους τους ασθενείς και την υποομάδα, του κάθε ασθενούς,  συσχετίσεις μεταξύ των επιπέδων του ψευδαργύρου στον ορό και της έκτασης της γυροειδούς αλωπεκίας  και της διάρκειας της

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ:

Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι υπήρχαν  σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα ψευδαργύρου στον ορό των ατόμων  με γυροειδή  αλωπεκία συγκριτικά προς τους υγιείς μάρτυρες. Τα χαμηλότερα επίπεδα ψευδαργύρου είχαν:

1.    Αντίστροφη σχέση με τη διάρκεια της νόσου, δηλαδή όσο πιο χαμηλά ήταν τα επίπεδα, τόσο περισσότερο χρονικό διάστημα διαρκούσε η νόσος.

2.    Τα συμπτώματα είχαν μεγαλύτερη σοβαρότητα

3.    Τα συμπτώματα ήσαν ανθεκτικότερα στη θεραπεία[18].

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:

Τα χαμηλότερα επίπεδα ψευδαργύρου στον ορό των ασθενών με γυροειδή αλωπεκία  σχετίζονται  αντίστροφα με τη διάρκεια της νόσου, τη σοβαρότητα της γυροειδούς αλωπεκίας και την αντοχή της νόσου  στις θεραπείες.

Επομένως, η αξιολόγηση του επιπέδου ψευδαργύρου στον ορό ασθενών  με γυροειδή αλωπεκία φαίνεται χρήσιμη ως δείκτης της σοβαρότητας, της διάρκειας της νόσου και της αντίστασης στις θεραπείες. Συνεπώς, η συμπληρωματική χορήγηση  ψευδαργύρου μπορεί  να προκαλέσει θεραπευτικό όφελος.

Aν αποφασιστεί η συμπληρωματική χορήγηση ψευδαργύρου πρέπει να μετρώνται τα επίπεδα ψευδαργύρου στον ορό, προκειμένου να χορηγηθεί η ασφαλέστερη θεραπευτικά δοσολογία. 

Τα επίπεδα ψευδαργύρου στον ορό ή στο πλάσμα χρησιμοποιούνται τυπικά στην κλινική πρακτική για την αξιολόγηση της κατάστασης ψευδάργυρου. Ως έλλειψη ψευδαργύρου θεωρούνται τα επίπεδα ψευδαργύρου στον ορό (<60 μg/dL), ως οριακή έλλειψη  (≥60 έως <80 μg/dL) και φυσιολογικά επίπεδα (≥80 μg/dL) [14].

Σε υγιή άτομα, η ποσότητα ψευδαργύρου στον ορό ή στο πλάσμα είναι 80 έως 120 mcg/dL (12 έως 18 mcmol/L).Τα επίπεδα ψευδαργύρου στον ορό κάτω από 70 mcg/dL στις γυναίκες και 74 mcg/dL στους άνδρες υποδηλώνουν ανεπαρκή κατάσταση ψευδαργύρου [15].

Το Zincobell είναι συμπλήρωμα διατροφής ψευδαργύρου, του οποίου η κάθε κάψουλα περιέχει 10 mg πικολινικού ψευδαργύρου και 119 mg βιταμίνης C.

To Ζincobell  μπορεί να χορηγηθεί συμπληρωματικά μαζί με οποιαδήποτε  άλλη θεραπεία σε άτομα με γυροειδή αλωπεκία, επί τρείς μήνες, σε δόση της μιας κάψουλας, κάθε 6 ώρες, μαζί με φαγητό. Μετά από τρείς μήνες χορήγησης ψευδαργύρου μετρώνται τα επίπεδα του ψευδαργύρου και του χαλκού στον ορό των πασχόντων.

Η σύγχρονη θεραπεία της γυροειδούς αλωπεκίας μπορεί να περιλαμβάνει:

Ανάλογα με την βαρύτητα της νόσου αποφασίζεται και η κατάλληλη θεραπεία που θα εφαρμοστεί υπό την επίβλεψη του δερματολόγου. Τα εργαλεία αξιολόγησης της βαρύτητας της νόσου που χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη είναι: Η βαθμολογία του Εργαλείου Σοβαρότητας της Αλωπεκίας (SALT) και η Κλίμακα Γυροειδούς  Αλωπεκίας (AAS).

Μια βαθμολογία SALT ίση ή μεγαλύτερη από 20 αποτελεί μια κοινά αποδεκτή ένδειξη για συστηματική θεραπεία της γυροειδούς  αλωπεκίας. Όταν χρησιμοποιείτε το AAS, η μέτρια έως σοβαρή γυροειδής αλωπεκία θα πρέπει να θεωρείται ιατρική ένδειξη για συστηματική θεραπεία.

Επί του παρόντος, τα μόνα δύο εγκεκριμένα από τον EMA φάρμακα για την γυροειδή αλωπεκία είναι η μπαρισιτινίμπη (Olumiant), που είναι αναστολέας της κινάσης  Janus 1/2 (JAK1/2), που αποκλείει  τη σηματοδότηση  κυτοκίνης, για ενήλικες[16]  και η ριτλεσιτινίμπη (Litfulo) που είναι αναστολέας της JAK 3/TECγια άτομα ηλικίας 12 ετών και άνω[17].

 Aυτά τα φάρμακα  είναι εγκεκριμένα για ασθενείς με σοβαρή γυροειδή αλωπεκία. Άλλα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την γυροειδή αλωπεκία είναι τα γλυκοκορτικοστεροειδή, η κυκλοσπορίνη, η μεθοτρεξάτη και η αζαθειοπρίνη. Η από του στόματος μινοξιδίλη θεωρείται επικουρική θεραπεία με περιορισμένα δεδομένα που επιβεβαιώνουν την πιθανή αποτελεσματικότητά της[1].

Ο συνδυασμός της παραπάνω φαρμακευτικής αγωγής με τη συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D3 (D3 Gkelin drops) και ψευδαργύρου (Zincobell) από το στόμα σε επαρκείς δόσεις, που καθορίζονται από τον δερματολόγο θα μπορούσε να δράσει αποτελεσματικά ακόμη και στις δυsίατες περιπτώσεις γυροειδούς αλωπεκίας.

Bιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1.Rudnicka L., Arenbergerova M., Grimalt R., et al., “European Expert Consensus Statement on the Systemic Treatment of Alopecia Areata,” Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology 38, no. 4 (2024): 687–694, 10.1111/jdv.19768.

2.Seneschal J., Boniface K., and Jacquemin C., “Alopecia Areata: Recent Advances and Emerging Therapies,” Annales de Dermatologie et de Vénéréologie 149, no. 4 (2022): 222–227, 10.1016/j.annder.2022.03.006.

3.Okhovat JP, Marks DH, Manatis-Lornell A, Hagigeorges D, Locascio JJ, Senna MM. Association between alopecia areata, anxiety, and depression: A systematic review and meta-analysis. J Am Acad Dermatol. 2023 May;88(5):1040-1050.

4.Naik PP, Farrukh SN Association between alopecia areata and thyroid dysfunction. .Postgrad Med. 2021 Nov;133(8):895-898.

5.Lee S, Lee H, Lee CH, Lee WS. Comorbidities in alopecia areata: A systematic review and meta-analysis. J Am Acad Dermatol. 2019 Feb;80(2):466-477.e16.

6.Messenger AG, Harries M, Macbeth AE, Chiu WS, Holmes S, Tziotzios C, de Lusignan S.Alopecia areata and risk of common infections: a population-based cohort study. Clin Exp Dermatol. 2023 Mar 22;48(4):332-338.

7.Zhou J, Liang L, Zhang H, Liu M, Zhu Z, Leng L, Li J.J Global Burden of Alopecia Areata and Associated Diseases: A Trend Analysis From 1990 to 2021. Cosmet Dermatol. 2025 Mar;24(3):e70076.

8.Kim H, Zheng M, An S, Park IG, Song L, Noh M, Sung JH.. The Involvement of RIPK1 in Alopecia Areata. Int J Mol Sci. 2025 Feb 13;26(4):1565.

9.Wu R, Li Y, Peng H, Yang Z, Wang Y, Lv S, Yang D. Association Between Serum Trace Elements Level and Alopecia Areata: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Cosmet Dermatol. 2025 Jan;24(1):e16740.

10.Daniel D Bikle. Vitamin D Metabolism and Function in the Skin. Mol Cell Endocrinol. 2011 Jun 1;347(1-2):80–89.

11.Holick MF, Binkley NC, Bischoff-Ferrari HA, Gordon CM, Hanley DA, Heaney RP, et al. Endocrine Society Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2011;96:1911–30. doi: 10.1210/jc.2011-0385. [PubMed] [Cross Ref].

12.Zhang Z, Li W, Liu Y, et al. Design of a biofluidabsorbing bioactive sandwich-structured Zn-Si bioceramic composite wound dressing for hair follicle regeneration and skin burn wound healing. Bioact Mater. 2021;6(7):1910–1920.

13.Kil MS, Kim CW, Kim SS. "Analysis of serum zinc and copper concentrations in hair loss." Annals of Dermatology. 2013 May;25(2): 181-6. doi:10.5021/ad.2013.25.2.181

14.Hirohide Yokokawa, Hiroshi Fukuda, Mizue Saita, Taiju Miyagami, Yuichi Takahashi, Teruhiko Hisaoka, Toshio Naito. Serum zinc concentrations and characteristics of zinc deficiency/marginal deficiency among Japanese subjects. J Gen Fam Med. 2020 Sep 18;21(6):248-25

15.Ryu M-S, Aydemir TB. Zinc. In: Marriott BP, Birt DF, Stallings VA, Yates AA, eds. Present Knowledge in Nutrition. 11th ed. Cambridge, Massachusetts: Wiley-Blackwell; 2020:393-408.

16.Zhao M, Wei Y, Cai L, Zhuo J, Zhang Z, Lin M. Baricitinib therapy for paediatric patients with severe alopecia areata. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2025 Jan;39(1):e82-e83.

17.Piliang M, Soung J, King B, Shapiro J, Rudnicka L, Farrant P, Magnolo N, Piraccini BM, Luo X, Wolk R, Woodworth D, Schaefer G, Lejeune A. Efficacy and safety of the oral Janus kinase 3/tyrosine kinase expressed in hepatocellular carcinoma family kinase inhibitor ritlecitinib over 24 months: integrated analysis of the ALLEGRO phase IIb/III and long-term phase III clinical studies in alopecia areata. Br J Dermatol. 2025 Jan 24;192(2):215-227

18.Abdel Fattah NS, Atef MM, Al-Qaradaghi SM. Evaluation of serum zinc level in patients with newly diagnosed and resistant alopecia areata. Int J Dermatol. 2016 Jan;55(1):24-9. doi: 10.1111/ijd.12769. Epub 2015 Jul 3..

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου. 

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση. 

Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 


Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας