O ρόλος του ψευδαργύρου στη διατήρηση της ζωής©

Υπό του Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD, ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach

Ο ψευδάργυρος είναι ένα από τα μεταλλικά ιόντα που είναι απαραίτητο για τη ζωή, διότι απαιτείται η παρουσία του για την ορθή λειτουργία ενός μεγάλου αριθμού πρωτεïνών.

Ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για τη φυσιολογική ανάπτυξη  και την αύξηση του προσδόκιμου της επιβίωσης των ανθρώπων..

Η διατροφική αξία του ψευδαργύρου για τη σωματική ανάπτυξη των ζωντανών οργανισμών έχει αναγνωριστεί πολύ πριν τη βιοχημική αναγνώρισή του, όταν ανακαλύφθηκε στην καρβονική ανυδράση το 1939.

Από τότε, με πολύ κοπιαστικές αναλυτικές εργασίες επιδείχτηκε η παρουσία του ψευδαργύρου, ως καταλυτικού και δομικού συνπαράγοντα σε περισσότερα από 300 ένζυμα.  

Τη δεκαετία του ογδόντα ο ψευδάργυρος έγινε πάλι επίκαιροςανακαλύφθηκαν οι πρωτεΐνες ‘‘δάχτυλο ψευδαργύρου’’ στις οποίες ο ψευδάργυρος έχει δομικές λειτουργίες σε σφαίρες επιρροής που αλληλεπιδρούν  με άλλα βιομόρια.

Οι εξελίξεις της μοριακής  βιολογίας, της βιοπληροφορικής και της γενετικής μας έδωσαν πληροφορίες γονιδίου/πρωτεΐνης με τις οποίες  μπορεί να προβλεφτούν τα σημεία σύνδεσης του ψευδαργύρου από μοτίβα σύνδεσης μετάλλων [metal-binding motifs], που ανιχνεύονται σε αλληλουχίες. [zinc-binding sequence motifs (zinc-binding patterns)],

Σύμφωνα με τις υπάρχουσες λειτουργικές πληροφορίες η μεγάλη πλειοψηφία των πρωτεïνών που συνδέονται με ψευδάργυρο  συμμετέχουν στην έκφραση της γονιδιακής έκφρασης.

Αυτή η διαδικασία κατέληξε στον ορισμό των πρωτεωμάτων του ψευδαργύρου [zinc proteomes], δηλαδή την πλήρη σειρά των μεταλλοπρωτεïνών του ψευδαργύρου που εκφράζονται και τροποποιούνται  μετά την έκφρασή τους στο γονιδίωμα.

Έχει υπολογιστεί ότι το ανθρώπινο γονιδώμα κωδικοποιεί 3000 πρωτείνες ψευδαργύρου.

Πιο πρόσφατες έρευνες έχουν εστιαστεί στις ρυθμιστικές λειτουργίες των ιόντων του ψευδαργύρου, στη μεταφορά των ενδοκυττάριων πληροφοριών,  στη μεταβίβαση ενδοκυττάριων σημάτων και στον κυτταρικό έλεγχο. 

Τουλάχιστον 3 δωδεκάδες πρωτεϊνών ελέγχουν ομοιοστατικά  την αποθήκευση των ενδοκυττάριων  κυστιδίων και την ενδοκυττάρια κατανομή των ιόντων του ψευδαργύρου. Ο κύριος τρόπος δράσης του ψευδαργύρου είναι η συμμετοχή του  σε περισσότερες από 300 ενζυματικές αντιδράσεις του ανθρωπίνου σώματος [1].

Έλλειψη ψευδαργύρου

Έχει υπολογιστεί ότι το 5-7,5% του γενικού πληθυσμού έχει έλλειψη ψευδαργύρου[2].  Αυτό κυρίως οφείλεται στην ανεπαρκή πρόσληψη του ψευδαργύρου μέσω της διατροφής. Στην εικόνα που παρατηρείται η ειδική ανά χώρα εξάπλωση ή επίπτωση [prevalence] της ανεπαρκούς πρόσληψης ψευδαργύρου [3].

 

Η ειδική εξάπλωση ανά χώρα της ανεπαρκούς πρόσληψης ψευδαργύρου [3]..

Τροφές υψηλής περιεκτικότητας σε ψευδάργυρο είναι το συκώτι, βοδινό κρέας, τυριά, ζύμες, οστρακοειδή, ρέγγα, ηλιόσποροι, φύτρο σταριού και πύτουρο [4]

Οι υψηλές συγκεντρώσεις στο σώμα αργιλίου, καδμίου και χαλκού ή η χρόνια διάρροια μπορεί να συμβάλλει στην ελάττωση των επιπέδων του ψευδαργύρου στο ανθρώπινο σώμα [5,6] .

Κύριες  λειτουργίες του ψευδαργύρου

Ο ψευδάργυρος είναι ένα από τα σπουδαιότερα; ιχνοστοιχεία του ανθρωπίνου σώματος και είναι απαραίτητος ως ένα καταλυτικό, δομικό, και ρυθμιστικό ιόν. Συμμετέχει στην ομοιόσταση, ανοσοαποκρίσεις, στο οξειδωτικό στρες, την απόπτωση (προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος) και τη γήρανση του οργανισμού

Οι πρωτεΐνες που συνδέονται με τον ψευδάργυρο (μεταλλοθειονεΐνες) είναι προστατευτικές σε καταστάσεις στρες και σε καταστάσεις έκθεσης σε τοξικά μέταλλα, λοιμώξεις και διατροφή χαμηλή σε ψευδάργυρο.

Ο μεταλλοθειονεΐνες  παίζουν ρόλο κλειδί στην ομοιόσταση του κυττάρου λόγω της υψηλής χημικής συγγενείας τους προς τον ψευδάργυρο. Αυτός με τη σειρά του δρα κατά του οξειδωτικού στρες και των ανοσοαποκρίσεων, περιλαμβανομένης της δραστηριότητας των φυσιολογικών κυττάρων δολοφόνων [natural killer (NK) cell activity] και της γήρανσης . επειδή η δραστηριότητα των ΝΚ και η βιοδιαθεσιμότητα των ιόντων του ψευδαργύρου  ελαττώνονται με τη γήρανση του οργανισμού.

Η φυσιολογική συμπληρωματική χορήγηση ψευδαργύρου διορθώνει τα ανοσολογικά ελλείμματα, περιορίζει τις υποτροπές των λοιμώξεων και προλαβαίνει το γήρας.

Ο ψευδάργυρος δεν συσσωρεύεται στο σώμα. Η υπερβολική λήψη του, επί περιορισμένης απορρόφησής του, οδηγεί στον περιορισμό της απορρόφησης και αύξηση της απέκκρισης. Γιαυτό υπάρχουν περιπτώσεις οξείας και χρονίας δηλητηρίασης με ψευδάργυρο.

Μεταξύ των δραστηριοτήτων του ψευδαργύρου περιλαμβάνονται:

Βοηθάει στη διατήρηση της υγιούς νεφρικής λειτουργίας

Βοηθάει στην απομάκρυνση του διοξειδίου του ανθρακα [7].

Βοηθάει στη διατήρηση των υγειών λειτουργιών του παγκρέατος.

Βοηθάει στην αποτοξίνωση του ήπατος από το οινόπνευμα.

Βοηθάει στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Συμμετέχει στη διατήρηση της όρεξης, της όσφρησης και της γεύσης [8, 9].

Συντηρεί τη γονιμότητα.

Συμμετέχει στη σύνθεση ορμονών και την ομαλή λειτουργία των γεννητικών αδένων.

Συμμετέχει στη διατήρηση της υγείας των κυττάρων του αίματος και των πρωτεϊνών του ορού.

 Συμμετέχει στην ομοιόσταση των μυών και των οστών.

Βοηθάει στη διατήρηση της υγείας των τριχών, του δέρματος και των μαλλιών.

Βοηθάει στη διατήρηση της υγείας του ανοσοποιητικού συστήματος.

Συμμετέχει στη σύνθεση και τη μετατροπή των αμινοξέων

Συμμετέχει στη δραστηριότητα της ινσουλίνης

Μεσολαβεί στη σύνθεση των πρωτεϊνών και του DNA .

Βοηθάει στη διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων και τη χρησιμοποίηση της βιταμίνης Α.

Συμβάλλει στην υποστήριξη της οστικής κατασκευής.

Μπορεί να δράσει ως ιοκτόνο, όταν έλθει σε επαφή με μερικούς ιούς.

Συμμετέχει στη λειτουργία των αντιοξειδωτικών συστημάτων των οφθαλμών. Βοηθάει στην πρόληψη και επιβράδυνση της εξέλιξης της εκφύλισης της ωχράς κηλίδος των οφθαλμών.

Σε συνδυασμό με τη βιταμίνη Β6 περιορίζει το μέγεθος του προστάτη ρυθμίζοντας το ένζυμο που μετατρέπει την τεστοστερόνη προς τη βλαπτική διυδροτεστοστερόνη.

Συμμετέχει στο μεταβολισμό των υδατανθράκων.

Προλαβαίνει ή αναστρέφει την τοξικότητα του καδμίου.

Ψευδάργυρος υπάρχει σε περισσότερα από 300 ένζυμα του σώματος και είναι σημαντικότατος για την παραγωγή για την παραγωγή των παρακάτω ενζύμων.

Καρβονική ανυδράση [Carbonic anhydrase]. Απαιτείται η παρουσία της στην παραγωγή του υδροχλωρικού οξέος του στομάχου και τη διατήρηση της οξεοβασικής ισορροπίας στο αίμα και άλλους ιστούς και την απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα από τους ιστούς [10].

Αλκοολική αφυδρογονάση [Alcohol dehydrogenase]: Συμμετέχει στη διάσπαση των αλκοολών, οι οποίες κατά τα άλλα είναι τοξικές και συμμετέχουν στη δημιουργία χρήσιμης αλδεΰδης, κετόνης και αλκοολικών ομάδων κατά τη διάρκεια της βιοσύνθεσης ποικίλων μεταβολιτών [11].

 Ρετιναλδευδική αφυδρογονάση [Retinaldhyde dehydrogenase].  Είναι απαραίτητη για τη μετατροπή της βιταμίνης Α στην ενεργή μορφή της [12].

Κινάση της πυριδοξάλης [Pyridoxal kinase]:Απαραίτητη για τη μετατροπή της βιταμίνης Β6 στην ενεργή μορφή της pyridoxal-5-phoshate(P5P).  Δρα ως συμπαράγοντας σε πολλές ενζυματικές αντιδράσεις. 

Δισμουτάση του υπεροξειδίου [Superoxide dismutase(SOD)]:Είναι απαραίτητη για την εξουδετέρωση των βλαβών που προκαλούνται από τις ελεύθερες ρίζες του οξυγόνου [13].

DNA πολυμεράση & RNA πολυμεράση :Είναι υπεύθτνες για την αποκατάσταση της ομαλότητας των χημικών αντιδράσεων του σώματος [14] .

Δέλτα δεσατουράση & Δέλτα-5-δεσατουράση [Delta-6-desaturase (D6D) & delta-5-desaturase (D5D)]:Είναι απαραίτητα ένζυμα για το μεταβολισμό των λιπαρών οξέων [15].

Αιτίες έλλειψης του ψευδαργύρου

Η έλλειψη του ψευδαργύρου είναι πολύ συνηθισμένη κατάσταση. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο ψευδάργυρος αφαιρείται από τα τρόφιμα, όταν υφίστανται διάφορες επεξεργασίες, όταν ο ψευδάργυρος αφαιρείται από το έδαφος με τη χρήση τοξικών ζιζανιοκτόνων, και λιπασμάτων ή άλλων φυτοφαρμάκων ή όταν αφαιρείται μέσω της καθημερινής χρήσης προϊόντων που περιέχουν φθαλικά (χημικά της βιομηχανίας πλαστικών), οι πλαστικοποιητικών ουσιών που βρίσκονται καθημερινά σε ανθρώπινη χρήση.

Έλειψη ψευδαργύρου μπορεί να προκληθεί και με τη χρήση ορισμένων φαρμάκων, όπως οι β-αναστολείς (π.χ. μεταπροπολόλη, προπρανολόλη, κλπ), Αναστολείς ACE (π.χ. λισινοπρίλη), αντιυπερτασικά, διουρητικά (π.χ. υδροχλωροθειαζίδη), κορτικοστεροειδή (κορτιζόνη, πρεδιζόνη, πρεδνιζολόνη, δεξαμεθαζόνη), αντιχοληστεριναιμικά (π.χ. στατίνες).

Συμπτώματα έλλειψης ψευδαργύρου:

  • Κατάθλιψη
  • Απάθεια
  • Κόπωση
  • Απώλεια μνήμης
  • Αμνησία
  • Ευερεθιστότητα
  • Παράνοια
  • Ψύχωση
  • Διαταραχή όσφρησης και γεύσης
  • Απωλεια της όρεξης
  • Διαταραχές της περιόδου
  • Διαταραχές του προστάτη
  • Προβλήματα γονιμότητας
  • Καθυστέρηση της σεξουαλικής ωριμότητας
  • Διαταραχή της σωματικής ανάπτυξης
  • Δερματίτιδα
  • Έκζεμα
  • Ακμή
  • Ξηρό δέρμα
  • Ραβδώσεις στο δέρμα
  • Καθυστέρηση της επούλωσης τραυμάτων
  • Ευθραυστότητα νυχιών
  • Λευκές κηλίδες στα νύχια, νύχια σχήματος πηρουνιού
  • Πτωχή αύξηση των μαλλιών
  • Επώδυνα γόνατα και ισχία
  • Ψυχρά άκρα με κακή κυκλοφορία
  • Αυξημένη χοληστερόλη
  • Δυσανεξία γλυκόζης
  • Περιορισμός της λειτουργίας του ανοσοποιητικού
  • Αναιμία
  • Περιορισμός της νυκτερινής όρασης
  • Έντονη ενόχληση των ματιών όταν εκτίθενται στο φως
  • Ανικανότητα

Τροφες πλούσιες σε ψευδάργυρο

αρακάς,

αυγά,

βοδινό κρέας,

βούτυρο φυστικιών,

βρώμη,  

γάλα αγελάδας,

καλαμπόκι,

κομπόστες (ροδάκινα, κεράσια),

κριθάρι,

λάχανο, καρώτα,

μαρούλι,

ξηρή ζύμη,

οστρακοειδή,

πατζάρια,

πλήρες γάλα,

ρέγγα,

 ρίζι με φλοιό,  

σάλτσα μήλου,

συκότι βοδιού,

συκότι χοιρινό,

ψωμί ολικής αλέσεως,

ψωμί σικάλεως,

  •  


 


Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1. Maret W . Zinc biochemistry: from a single zinc enzyme to a key element of life. Adv Nutr. 2013 Jan 1;4(1):82-91. doi: 10.3945/an.112.003038.

2. Hajo Haase, Lothar Rink. The immune system and the impact of zinc during aging .

Immun Ageing. 2009; 6: 9.

3. Ryan Wessells, Kenneth H. Brown Estimating the Global Prevalence of Zinc Deficiency: Results Based on Zinc Availability in National Food Supplies and the Prevalence of Stunting .PLoS One. 2012; 7(11): e50568.

4. Anna M. Rangan, Samir Samman. Zinc Intake and Its Dietary Sources: Results of the 2007 Australian National Children’s Nutrition and Physical Activity Survey .

Nutrients. 2012 July; 4(7): 611–624.

5. Zhu Y 1, Li Y 2, Miao L 3, Wang Y 3, Liu Y 3, Yan X 3, Cui X 3, Li H 3. Immunotoxicity of aluminum. .* Chemosphere. 2014 Jun;104:1-6.

6. Honda R , Nogawa K . Cadmium, zinc and copper relationships in kidney and liver of humans exposed to environmental cadmium. Arch Toxicol. 1987 Apr;59(6):437-42.

7. Mani F 1, Peruzzini M , Barzagli F . The role of zinc(II) in the absorption-desorption of CO2 by aqueous NH3, a potentially cost-effective method for CO2 capture and recycling. ChemSusChem. 2008;1(3):228-35.

8. SuzukiH 1, AsakawaA, LiJB, TsaiM, AmitaniH, OhinataK, KomaiM, InuiA.Zinc as an appetite stimulator - the possible role of zinc in the progression of diseases such as cachexia and sarcopenia. Recent Pat Food Nutr Agric. 2011 Sep;3(3):226-31.

9. Yagi T 1, Asakawa A , Ueda H , Ikeda S , Miyawaki S , Inui A . The role of zinc in the treatment of taste disorders. Recent Pat Food Nutr Agric. 2013 Apr;5(1):44-51.

10.Song H 1, Wilson DL , Farquhar ER , Lewis EA , Emerson JP . Revisiting zinc coordination in human carbonic anhydrase II. . Inorg Chem. 2012 Oct 15;51(20):11098-105. doi: 10.1021/ic301645j. Epub 2012 Oct 3.

11. TiwariMK 1, SinghRK, SinghR, JeyaM, ZhaoH, LeeJK. Role of conserved glycine in zinc-dependent medium chain dehydrogenase/reductase superfamily. .. JBiolChem. 2012 Jun 1;287(23):19429-39. doi: 10.1074/jbc.M111.335752. Epub 2012 Apr 12.

12. Christian P 1, West KP Jr . Interactions between zinc and vitamin A: an update. Am J Clin Nutr. 1998 Aug;68(2 Suppl):435S-441S.

13. Bharti K 1, Pandey N 2, Shankhdhar D 1, Srivastava PC 3, Shankhdhar SC 1. Effect of different zinc levels on activity of superoxide dismutases & acid phosphatases and organic acid exudation on wheat genotypes. Physiol Mol Biol Plants. 2014 Jan;20(1):41-8. doi: 10.1007/s12298-013-0201-7.

14. M. C. Scrutton ,* C. W. Wu ,*† and D. A. Goldthwait The Presnce and Possible Role of Zinc in RNA Polymerase Obtained fromEscherichia coli. Proc Natl Acad Sci U S A. Oct 1971; 68(10): 2497–2501. PMCID: PMC389452.

15. Maret W . Zinc biochemistry: from a single zinc enzyme to a key element of life. AdvNutr. 2013 Jan 1;4(1):82-91. doi: 10.3945/an.112.003038.

ΰ


Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.

Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 


Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. 
Δαμασκηνού 46, Κόρινθος, Τηλ. 2741026631, 6944280764, e-mail: pharmage@otenet.gr

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ:
  • Ιατρική Εμψύχωση (Medical Life Coaching)
  • ΩΡΛ Αλλεργία,
  • Εμβοές αυτιών,
  • Κακοσμία στόματος,
  • Ροχαλητό,
  • Βαρηκοία,
  • Ίλιγγος,
  • Διαταραχές οσφρήσεως και γεύσης,
  • Διαταραχές της φωνής,
  • ΩΡΛ ογκολογία, Aντιγήρανση,
  • Προληπτική Ιατρική,
  • Ιατρική Διατροφολογία,
  • Συμπληρωματική Ιατρική,
  • Περιβαλλοντική Ιατρική,
  • Κόκκινο κρασί και Υγεία,
  • Βιταμίνη D, Κουρκουμίνη, Ψευδάργυρος










Λιανική τιμή: 18.30€



Δρ. Δημήτριος Ν. Γκέλης
dr gellis 
 O Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Iατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών ζεί και εργάζεται στην Κόρινθο, Δαμασκηνού 46, τηλ. 27410 26631, 6944280764. 

pharmage@otenet.gr 

Στην Κόρινθο διατηρεί ένα σύγχρονο ιατρείο θεραπείας δυσεπίλυτων ιατρικών προβλημάτων, συνεργαζόμενος, γιαυτό με τους αποτελεσματικότερους ιατρούς, κάθε ειδικότητας στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.
































  Ο συγγραφέας του παραπάνω άρθρου, Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, δημιουργός του zinc.gr, σας ευχαριστεί που αφιερώσατε τον πολύτιμο χρόνο σας, για να διαβάσετε το παρόν άρθρο. Αν θα θέλατε να λαμβάνετε την ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ του Δρ Δ.Ν.Γκέλη μπορείτε να εγγραφείτε στα ενημερωτικά μας email στέλνωντας μας τη διεύθυνση του ηλεκτρονικού σας ταχυδρομειου, μέσω της παρακάτω φόρμας.